Gencim, yaşlanmak için elimden geleni yapsam da... Müslümanım, demokratik bir sosyalistim. Ve en kötüsü, bunların hiçbiri için özür dilemeyeceğim. New York, göçmenlerin şehri olmaya devam edecek; göçmenler tarafından kurulmuş, göçmenlerin gücüyle ayakta duran ve bu gece itibariyle bir göçmen tarafından yönetilen bir şehir.
Zohran Mamdani, 4 Kasım tarihli zafer konuşmasından...
Zohran Mamdani’nin 2025 New York Belediye Başkanlığı seçimini oyların yüzde 50,4’ünü alarak ezici bir çoğunlukla kazanması, Amerikan siyasetinde deprem etkisi yarattı. Mamdani, Brooklyn’de yaptığı zafer konuşmasında kalabalığa ve özellikle bir kişiye, Başkan Donald Trump’a şöyle seslendi:
“Sesi sonuna kadar aç, Trump! Çünkü dinlediğini biliyorum!” Ardından devam etti:
“Genel kanıya göre mükemmel bir aday olmaktan çok uzağım. Gencim, yaşlanmak için elimden geleni yapsam da... Müslümanım, demokratik bir sosyalistim. Ve en kötüsü, bunların hiçbiri için özür dilemeyeceğim. New York, göçmenlerin şehri olmaya devam edecek; göçmenler tarafından kurulmuş, göçmenlerin gücüyle ayakta duran ve bu geceden itibaren bir göçmen tarafından yönetilen bir şehir.”
Ve uyarısını ekledi:
“Beni iyi dinle, Başkan Trump: Bize ulaşmak istiyorsan, her birimizle karşı karşıya gelmen gerekecek. 58 gün sonra belediye binasına girdiğimizde beklentiler yüksek olacak. Biz o beklentileri karşılayacağız.”
Trump ve Mamdani
Mamdani’nin bu konuşmasını, faşistliğin, ırkçılığın, göçmen karşıtı politikaların neredeyse zevksiz bir moda haline dönüştüğü ve insanların hayatlarıyla kolayca oynandığı günümüz dünyasında dinlerken içim umutla doluyor, heyecanlanıyorum, TV karşısında gaza gelerek “Yürü be Mamdani, kim tutar seni!” diyorum.
Her açıdan rekorların kırıldığı, ilklerin yaşandığı bir seçimdi bu. Mamdani, yalnızca kentin ilk Güney Asyalı ve Müslüman belediye başkanı değil, aynı zamanda yüzyılı aşkın süredir seçilen en genç belediye başkanı oldu. Ayrıca Mamdani, 1.036.000’den fazla oy alarak, son yıllarda yapılan tüm belediye başkanlığı seçimlerinde kullanılan toplam oylara neredeyse eşit bir destek topladı.
Toplamda 2 milyondan fazla oy kullanıldı; bu da 1969’dan bu yana görülen en yüksek katılım anlamına geliyor. Üstelik Trump’ın, Cumhuriyetçiler’in ve yirmiden fazla milyarderin tonla para saçarak desteklediği deneyimli eski Başkan Andrew Cuomo karşısında da 1 değil, 5 değil, yüzde 8,8’lik bir oy üstünlüğü sağladı. Daha geçen sene kimsenin tanımadığı biri için olağanüstü bir başarı bu!
Peki Zohran Mamdani kimdir, ne vaad etti, nasıl kazandı, ona kimler oy verdi? Bu hafta 16 maddede Mamdani’nin tarihi başarısını yazdım.
Mamdani'nin kampanya sürecinden bir kare
Zohran Mamdani kimdir?
İkinci ismi Kwame, Gana’nın bağımsızlık lideri Kwame Nkrumah’a saygı duruşu niteliğinde
- Zohran Kwame Mamdani, 1991’de Uganda’nın Kampala kentinde doğdu. Babası, Hindistan kökenli Ugandalı ve sömürge sonrası Afrika çalışmaları alanında önde gelen akademisyen Mahmood Mamdani, annesi ise tanınmış Hint-Amerikalı film yönetmeni Mira Nair. İkinci ismi “Kwame”, Gana’nın bağımsızlık lideri Kwame Nkrumah’a bir saygı duruşu niteliğinde ve ailesinin anti-sömürgeci, entelektüel köklerini yansıtıyor. Mamdani çocukluğunun ilk yıllarını Uganda’da geçirdikten sonra, beş yaşında ailesiyle birlikte Güney Afrika’nın Cape Town kentine taşındı.
- Yaklaşık yedi yaşında iken aile New York’a, Manhattan’daki Upper West Side bölgesine yerleşti ve Mamdani burada büyüdü. Kendini Doğu Afrika, Güney Afrika ve New York’un çocuğu olarak tanımlayan Mamdani, bu çoklu aidiyet duygusunun göçmenlik bilinci ve evrensel bakış açısının temelini oluşturduğunu söylüyor.
İktidar, eşitsizlik ve adalet kavramlarıyla küçük yaşta tanıştı.
- Mamdani’nin sosyalist tutumunun şekillenmesinde ailesi ve yetiştiği çevre büyük rol oynadı. Babası Mahmood Mamdani’nin emperyalizm üzerine yaptığı çalışmalar sayesinde iktidar, eşitsizlik ve adalet kavramlarıyla küçük yaşta tanıştı. Uganda ve Güney Afrika’da geçirdiği çocukluk yılları, onu yapısal eşitsizliklerle yüz yüze getirdi.
- Üniversitede ekonomi veya işletme yerine Afrika diasporası, ırk ve iktidar tarihleri üzerine yoğunlaşarak, sosyal adalet merkezli düşünce yapısı geliştirdi. Üniversite yıllarında, Filistin için Adalet Öğrencileri adlı örgütün okul şubesini kurarak erken yaşta aktivizme adım attı. Mezuniyetinin ardından evden çıkarılma ve ipotek mağdurlarına destek veren bir merkezde danışman olarak çalıştı. Bu deneyim, konut krizinin doğal bir sonuç değil, “on yıllardır süren şirket yanlısı politikaların bilinçli bir tercihi” olduğunu fark etmesine yol açtı.
Sosisli sandviç, metro kartı ve martı resimli bandanalara başörtüsü diyenler oldu.
- 2025’te Teksas doğumlu, Suriye kökenli bir aileden gelen ve New York’ta sanat kariyerine devam eden illustratör Rama Duwaji ile evlendi. Duwaji, seçim kampanyasının afişlerini tasarladı, mahalle etkinliklerinde ve sosyal medyada Mamdani’nin vaatlerini anlattı. Kampanya kapsamında ücretsiz dağıtılan, üzerinde metro kartı, martı ve sosisli sandviç resmi olan ve Dujawi’nin tasarladığı bandanalar, Mamdani karşıtları tarafından “New York sokaklarında başörtüsü dağıtılıyor” diye eleştirildi.
Ne vaad etti?
Zenginden alıp fakire verecek
- New York şehrinde yaklaşık 1 milyon kira denetimli konutta yaşayan 2 milyondan fazla kiracı için kira artışlarını dondurma sözü verdi. Ayrıca, önümüzdeki 10 yıl içinde 200,000 yeni ve uygun fiyatlı konut birimi inşa etmeyi ve şehir sermayesiyle fonlanmış projelerin sayısını üç katına çıkarmayı taahhüt etti.
- Zenginden alıp fakire vermeyi vaad etti. Yıllık geliri 1 milyon doların üzerinde olanlara uygulanacak yüzde 2 vergi artışıyla 4 milyar dolar, kurumsal karlar üzerinden yapılacak vergi artışıyla ise yaklaşık 5 milyar dolar gelir sağlamayı öngördü. Elde edilecek bedava veya ucuz toplu taşıma hizmeti vereceğinin, ailelere ulusal çocuk bakımı yardımı yapacağının sözünü de verdi.
Netanyahu’yu New York’a ayak basarsa tutuklayacağını belirtti
- Zohran Mamdani, Gazze konusunda açık bir şekilde Filistin halkının yanında yer aldı ve İsrail’in saldırılarını “soykırım” olarak nitelendirdi. Benjamin Netanyahu’yu “savaş suçlusu” olarak tanımladı, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin hakkında çıkardığı tutuklama emrini desteklediğini ve Netanyahu New York’a gelirse tutuklanacağını söyledi. ABD’nin İsrail’e verdiği desteği de “ortaklık” olarak tanımlayarak eleştirdi.
Nasıl kazandı?
3 milyon gönüllü, başarılı bir sosyal medya kampanyası
- Mamdani’nin seçim kampanyasına 3 milyon -evet yanlış okumadınız- 3 milyon gönüllü, kapıları çalarak, broşür dağıtarak destek verdi ve oy kullanmayan genç seçmenleri sandığa çekerek seçmen demografisini geçmiş yarışlardaki yaşlı, ev sahibi, zengin profilin ötesine taşıdı.
- Sosyal medyayı gençliğinin verdiği enerjiyle son derece başarılı bir şekilde kullandı. Kampanya ekibi, kısa videolarla, hip hop müzikle, etkileyici sokak röportajlarıyla ve samimi mesajlarla seçmenlere doğrudan ulaştı. Özellikle TikTok ve Instagram gibi platformlarda yayınlanan içerikler Mamdani’yi “sistemin içinden değil, halktan biri” olarak konumlandırdı. Kampanyanın “Herkes için adil bir şehir” mesajı, dijital ortamda hızla yayıldı.
Donald Trump’ın tekrarlayan hakaretleri Mamdani’ye yaradı
- Küçük bağışçılar ve kamu finansmanı sayesinde toplanan fonlar, saha çalışmalarının etkisini katladı. Mesajlar seçmenlerin öncelikleriyle örtüştü: kira artışlarının durdurulması, uygun fiyatlı veya ücretsiz toplu taşıma vaadleri rakibi Andrew Cuomo’ya karşı belirgin bir fark yarattı.
- Donald Trump’ın tekrarlayan hakaretleri, Mamdani’yi komünist olarak adlandırması ve federal fonları kesme tehditleri Mamdani’nin lehine işledi.
Mamdani
Kimler oy verdi?
Adaleti dini ve ahlaki bir mesele olarak gören Yahudiler’in de desteğini aldı
- Gazze konusundaki açık sözlü tutumuna rağmen, New York’taki genç Yahudiler arasında, özellikle de ilerici, sosyal adalet yanlısı ve savaş karşıtı kesimlerden büyük destek gördü. Bu grup, Filistin’e destek vermeyi antisemitizim karşıtı bir insani duruş olarak görüyor. Ayrıca, Hasidik ve Haredi topluluklar içinde küçük ama etkili bir kesim, Gazze’de yaşananları “Tanrı’nın adaletine aykırı bir katliam” olarak niteleyip, Netanyahu hükümetini eleştiren açıklamalar yaptı. Mamdani bu çevrelerden de sempati topladı. Zaferi, adaleti dinî veya ahlaki bir mesele olarak gören Yahudi seçmenlerden de destek aldığını gösteriyor.
- Zohran Mamdani’ye en büyük destek özellikle 18–29 ve 30–39 yaş gruplarındaki genç seçmenlerden geldi. Seçim kampanyası ekonomik krizler ve iklim krizi gibi konularda hayal kırıklığı yaşayan bir nesli motive etti.
New York seçmen profili nihayet şehrin demografisini yansıtıyor.
- Göçmen topluluklar, müslümanlar, siyah seçmenler, işçi ve emekçi sınıfı da Mamdani’ye kira yardımı, toplu taşıma, göçmen hakları gibi politikaları nedeniyle destek verdi.
- Mamdani’nin belki de en önemli başarısı seçmen tabanını genişletmiş olması Analistlere göre, New York seçmen profili nihayet şehrin gerçek demografik profilini yansıtıyor.
Bu yazıyı yazarken ister istemez aklıma İstanbul Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun, Mayıs 2019’da, YSK'nın İstanbul seçimini iptal etmesinin ardından ceketini çıkartıp, beyaz gömleğinin kollarını sıvayarak yaptığı konuşma geliyor.
“Yolumuz uzun, heyecanımız yüksek, gençliğimiz var. Biz adalete susamış, demokrasiye inancı tam, Türk gençliğiyiz. Ve de asla vazgeçmeyeceğiz!”
Sonları benzemesin. Ekrem İmamoğlu’nun çıkar amaçlı suç örgütüne yönelik soruşturma kapsamında tutuklanıp, İstanbul Belediye Başkanlığı görevinden uzaklaştırılmasını ve 849 yıl 6 aydan 2 bin 430 yıl 6 aya kadar hapisle cezalandırılmasının talep edilmesini bir son olarak gördüğüm için değil, Zohran Mamdani’nin dünyanın en büyük metropollerinden birine başkan seçilmesini hepimiz adına, en çok da adalet adına bir umut olarak gördüğüm için...
